Nhìn Li Lch S 40 Năm Trước

NGÀY KHI ĐU HOÀNG HÔN CA VNCH

“Ngày Song Bát”

8 – 8 – 1974

Nhân ngày kỷ niệm TT Nixon từ chức 40 năm, chúng tôi viết về hậu quả của Watergate đối với VNCH – Theo sau là phần tiếng Anh dành cho thế hệ trẻ. Bài này có đăng trên Người Việt Online (4 tháng 8, 2014 – Mục Diễn Đàn) và BBC Việt Nam (Ngày 9 và 10 tháng 8, 2014).

***

 “It’s so sad, it’s so sad”(Thật là bun, tht là bun), tôi nghe thy Pat lm bm nói bâng quơ… Không ai nói năng gì na. Cũng chng còn ht nước mt nào đ mà khóc. Tôi ng đu vào lưng ghế và nhm mt li,” TT Nixon viết để kết thúc cuốn Hồi Ký đài 1,120 trang. Đây là lúc ông ngồi trên chiếc trực thăng rời Washington sau khi từ chức ngày hôm trước. Bà Patricia là phu nhân Tổng thống.

Trước 10 giờ sáng ngày thứ Năm, mồng 8 tháng 8, 1974, Phó Tổng thống Gerald Ford cùng với Phụ tá John Marsh chủ toạ lễ trao Huân Chương Danh Dự Quốc Hội cho gia đình của bảy người quân nhân tử trận ở Việt Nam. Lễ nghi diễn ra tại Blair House, nhà khách của Tổng Thống [chúng tôi xin mở ngoặc để ghi lại là TT Thiệu đã lưu lại nơi đây vào tháng 4, 1972 khi TT Nixon mời ông tới Washington; chúng tôi có ghé thăm ông]. Lễ nghi vừa xong, ông Ford liền được tướng Al Haig, Chánh Văn Phòng cho biết Tổng Thống Nixon muốn gặp ông ngay. Ông vội vàng bước qua đường Pennsylvania sang toà Bạch Ốc. Khi ông vừa tới, TT Nixon đứng lên bắt tay rồi ngồi xuống ngả lưng vào ghế. Hai tay nắm chặt vào nhau để trên đùi, trông mặt ông thật căng thẳng vì vừa trải qua một giai đoạn hết sức khó khăn. Với một giọng nghiêm nghị nhưng kiềm chế, ông chậm rãi nói với ông Ford: “Tôi đã quyết định từ chức, quyền lợi đất nước đòi hỏi như vậy. Tôi không muốn nói tới chi tiết những lý do nên hay không nên làm như vậy, nhưng tôi đã đi tới quyết định rồi.” Buổi tối hôm ấy TT Nixon lên TV tuyên bố từ chức.

Chúng tôi gọi ngày này là “Ngày Song Bát,” ngày lịch sử của Hoa Kỳ, cũng là ngày đánh dấu buổi hoàng hôn của nền Cộng Hòa Việt Nam.

‘Water – gate’ hay ca đp nước đã m?

Watergate là tên của một tập hợp những cao ốc đẹp nằm trên đường Virginia cạnh bờ sông Potomac lãng mạn. Đây là một khuôn viên gồm khách sạn, chung cư sang trọng và một cao ốc văn phòng. Nơi đây có trụ sở của ‘Ủy Ban Quốc Gia Đảng Dân Chủ.’ Nhân viên của Tổng thống Nixon đã cho người đột nhập vào trụ sở này vào ngày 17 tháng 6, 1972 để cài đặt đường giây nghe lén vào mùa vận động bầu cử Tổng thống 1972. Sau khi đổ bể, Quốc Hội điều tra, TT Nixon chối đi là ông không dính dáng gì đến việc này. Cuộc điều tra tiếp tục. Từ chuyện này dẫn tới chuyện khác. Tuy nhiên cũng chưa có bằng chứng nào kết tội Tổng thống. Tới trên hai năm sau, vào ngày 24 tháng 7, 1974 thì có bước ngoặt: Tối Cao Pháp Viện phán quyết Tổng Thống Nixon phải chuyển cho chánh án Sirica băng thu 64 cuộc nói chuyện tại văn phòng Toà Bạch Ốc. Trước đó luật sư của Tòa Bạch Ốc đã tranh đấu để không chuyển băng. Hai bên giằng co rất quyết liệt vì những băng này có liên quan tới việc xét xử sáu quan chức trong vụ Watergate. Chỉ ba ngày sau thì có biến cố lớn. TT Nixon kể lại về ngày 27 tháng 7, 1972: “Tôi đang tm bãi bin Red Beach gn San Clemente khi y ban Tư Pháp HVin b phiếu điu khon th nht ca th tc bãi chc tng thng (impeachment). Điu khon này buc ti tôi đã có nhng hành đng cn tr vic điu tra Watergate. S phiếu thun là 27 và chng là 11, đúng như tôi vn e s. Tôi đang mc qun áo trong chiếc xe trailer thì chuông đin thoi kêu và (ph tá) Ziegler báo tin cho tôi. Đây là giây phút tôi biết mình s là Tng thng th nht trong 106 năm b đ ngh bãi chc. Lúc y tôi đang đng trong chiếc xe trailer trên bãi bin, đi chân không, mc cái qun xà ln, mt cái áo chemise Banlon và mt cái áo ngoài có v Du n ca Tng Thng.”

Cun băng “Smoking Gun”

Ngày 5 tháng 8, Tòa Bạch Ốc bắt buộc phải chuyển giao băng thu cuộc họp ngày 23 tháng 6, 1972 . Băng này đã ghi lại rõ ràng là chỉ mấy ngày sau vụ đột nhập Watergate, chính TT Nixon đã họp với Phụ tá Haldeman để bàn tính việc ngăn chận cuộc điều tra. Theo kế hoạch thì Haldeman sẽ để cho CIA thông báo đại với FBI là vụ này dính tới an ninh quốc gia nên không điều tra nữa. “Một cách để xử lý vụ này,” Haldeman nói với Tổng thống, “là ta cho Walters (CIA) gi đi cho Pat (FBI) đ ch nói ‘Ch có dính líu gì ti vic này… vic này, chà…chúng tôi không mun các anh đi sâu hơn na’ ” (Stay the hell out of this…this is ah, business here we don’t want you to go any further on it). TT Nixon chấp thuận kế hoạch. Ông chỉ thị Haldeman “Được rồi, tốt, tôi hiểu hết rồi… Anh gọi bọn họ vào. Tốt, cách xử lý tốt đấy. Phải cho thật cứng rắn. Đó là cách họ đối xử với chúng ta và cũng là cách chúng ta sẽ đối xử với họ.”

Nghe băng này, các luật sư của Tòa Bạch Ốc thấy hết đường cứu chữa! Đây là bằng chứng đi ngược lại với những lời phủ nhận của TT Nixon và ngược lại với những lý luận của các luật sư trước đó. Như vậy TT Nixon đã có tội là ‘cản trở việc thi hành luật pháp.’ Người ta gọi cuốn băng này là “Smoking Gun,” nòng súng có khói (bằng chứng là súng đã có bắn).

TT Nixon căn dn người kế v hãy cn thn vi ông Kissinger

Trong những giờ phút cuối cùng, TT Nixon vẫn còn quan tâm đến VNCH. Ông viết về cuộc họp với ông Ford sáng ngày 8 tháng 8: “Chúng tôi nói tới nhng vn đ ông Ford s phi đi đu khi ông lên chc Tng thng đúng 24 gi na. Quan trng nht là ch có đ cho nhng người lãnh đo Moscow hay Bc Kinh nm ly vic t chc ca tôi đ th thách Hoa Kỳ ti Vit Nam và nhng nơi khác trên thế gii.”

Sau đó TT Nixon đã căn dặn người kế vị rằng nên dùng ông Kissinger nhưng phải cẩn thận đối với ông này. TT Ford kể lại lời trối trăn trong Hồi Ký ‘A Time To Heal’ :

“Tng Thng Nixon đã khuyên tôi nên tiếp tc mt chính sách mnh m v Vit Nam và Campuchia và nhn mnh vai trò ca Henry Kissinger trong vic này.” Ông thêm rng “Henry là mt thiên tài, tuy nhiên ông không phi chp nhn tt c mi vic ông ta đ ngh. Ông ta có th rt hu ích, và trung thành, nhưng ông không th đ cho Kissinger hoàn toàn t do làm theo ý mình.” (gạch dưới là do tác giả)

Như vậy TT Nixon đã hối hận vì để cho Kissinger lộng hành? Tuy người tiền nhiệm đã dặn dò như vậy, nhưng TT Ford vẫn khoán trắng cho ông Kissinger. Trở về văn phòng, việc đầu tiên ông Ford làm là gọi điện thoại cho Kissinger: “Henry, tôi cần ông, đất nước cần ông. Tôi muốn ông tiếp tục ở lại. Tôi sẽ làm tất cả những gì có thể để làm việc với ông.” Kissinger trả lời “Thưa Ngài, sẽ không có vấn đề gì. Bổn phận của tôi là làm việc cùng với Ngài chứ không phải là Ngài cùng với tôi.” TT Ford mời ông Kissinger tiếp tục kiêm nhiệm cả hai chức vụ cùng một lúc: Ngoại Trưởng và Cố Vấn An Ninh: tha hồ mà thao túng.

Min Nam rung đng

Tuy đã tiên đoán là Tổng Thống Nixon sẽ phải từ chức, nhưng khi nghe tin này, Tổng Thống Thiệu vẫn bàng hoàng. Gặp ông ngay buổi chiều hôm ấy, chúng tôi thấy ông không giấu nổi sự lo lắng. Vụ Watergate bắt đầu từ tháng 6, 1972 nhưng TT Nixon vẫn thắng cử nhiệm kỳ hai vào mùa Thu năm ấy. Tuy nhiên sau Hiệp Định Paris thì TT Thiệu đã thấy có điều gì không ổn. Ông kể lại là sau cuộc họp tại San Clemente ngày 3 tháng 4, 1973, khi TT Nixon chào tạm biệt để tiễn ông lên trực thăng (cùng chiếc Mariner One – xem hình) thì “hn vía ông ta như đ đâu đâu; trc thăng va ct cánh thì ông đã quay gót tr li. Vi vã đi vào nhà.” Những lần trước khi hai người gặp nhau, dù ở đảo Midway hay ở Sàigòn (1969), lễ nghi tiễn biệt đã kéo dài, TT Nixon vui vẻ giơ tay vẫy chào thật lâu (‘Khi Đồng Minh Tháo Chạy,’ Chương 4). TT Thiệu bắt đầu e ngại nhưng vẫn còn chút hy vọng vì đã có được những cam kết tuy bí mật nhưng hết sức vững vàng của người lãnh đạo tối cao Hoa Kỳ. Mặc dù Hiệp Định Paris, TT Nixon cũng không nỡ lòng nào bỏ rơi Miền Nam. Ông vẫn tranh đấu cho viện trợ. Nhưng sau ngày Song Bát thì khác.

Đang lúc bối rối như vậy thì TT Thiệu nhận ngay được một lá thư của tân Tổng thống Ford gửi cho ông. Thư đề ngày 10 tháng 8, 1974 đã khẳng định: “Thưa Tng Thng … tt c nhng gì mà Hoa Kỳ đã cam kết vi VNCH trong quá kh thì vn còn hiu lc và s hoàn toàn được tôn trng trong nhim kỳ ca tôi.” Ông Thiệu lên tinh thần đôi chút. Nhìn lại lịch sử, chúng tôi cho rằng đây chỉ là một mưu lược rất tinh xảo của ông Kissinger nhằm trấn an ông Thiệu. Vì Kissinger đã dấu nhẹm đi không cho TT Ford và Quốc Hội biết gì về những cam kết của TT Nixon, bây giờ ông phải tìm cách để tiếp tục che dấu. Nếu để ông Thiệu nại đến những cam kết này khi bị Quốc Hội cắt xén quá nhiều viện trợ thì sẽ gây nhiều tranh luận, đưa chính ông Kissinger vào chỗ kẹt. Điều hay nhất là làm sao giữ cho Sàigòn cứ yên lặng, làm sao cho mọi chuyện được êm ả cho tới lúc hạ màn. Đó là điều ông Kissinger đã từng cố vấn TT Nixon: “Thưa Tng thng, chúng ta ch cn tìm ra mt công thc nào đó đ làm cho yên b mi chuyn trong mt hay hai năm, ri sau đó thì Vit Nam s tr thành mt bãi hoang vu.” Khi TT Nixon e ngại về hậu quả của việc mất Miền Nam đối với uy tín của chính sách ngoại giao Hoa Kỳ, ông Kissinger liền trấn an ngay: “Nếu mt hay hai năm k t bây gi mà Bc Vit nut trn Min Nam, chúng ta vn có được mt chính sách ngoi giao vng vàng nếu điu đó được (công lun) coi như là hu qu ca s bt lc ca Min Nam Vit Nam.” [tô chữ đậm và gạch dưới là do tác giả] (‘Tâm Tư Tổng Thống Thiệu,’ Chương 15). Như vậy cứ đổ cho Miền Nam là xong chuyện!

Mấy ngày sau khi nhận được thư của TT Ford, sau một buổi họp của Hội Đồng Tổng Trưởng tại Dinh Độc Lập, ông Thiệu bảo tôi ở lại nói chuyện thêm. Ông hỏi qua loa về cá nhân ông Ford, vì ông này quá mới mẻ đối với VNCH. Tôi nói với ông Thiệu về cái thông lệ của Hoa Kỳ là một tân Tổng Thống thường được Quốc Hội dành cho một “tuần trăng mật” chỉ dài khoảng 100 ngày, đôi khi lâu hơn. Trong thời gian này, họ dành mọi sự dễ dàng cho vị tân Tổng Thống. Không những TT Thiệu mà tất cả Nội Các cũng hết sức lo âu. Câu chuyện mọi người bàn bạc lúc ăn trưa trong những buổi họp hàng tháng vào sáng thứ Tư tại Phủ Thủ Tướng cũng đều xoanh quanh Watergate và viện trợ Hoa Kỳ.

Để tìm hiểu rõ hơn về tình hình và xem Việt Nam Cộng Hòa phải xoay xở ra sao, chúng tôi đề nghị Tổng Thống Thiệu mời Giáo sư Warren Nutter sang thăm. Ông là cựu Phụ tá Tổng Trưởng Quốc Phòng , đặc trách phần tài chính của chương trình Việt Nam Hoá. Ông cũng là người thày kính mến của chúng tôi tại Đại Học Virginia cuối thập niên 1950. Ông rất am hiểu đường đi nước bước của bộ Quốc Phòng Hoa Kỳ và vấn đề quân viện. GS Nutter dự điểm tâm với TT Thiệu và chúng tôi sáng ngày 23 tháng 8 tại Dinh Độc Lập. Tổng Thống Thiệu nói về tình hình đang trở nên hết sức nguy ngập và bày tỏ sự lo ngại về viện trợ Hoa Kỳ.

Là người ủng hộ ông Thiệu từ lâu, ông Nutter cũng rất bối rối. Ông cảm thấy khó khăn khi giải thích hành động của Quốc hội. Ông hứa khi về đến Washington sẽ cố gắng trình lên Tổng Thống Ford tình trạng nguy ngập ở Việt Nam. Ông than phiền: “Không có nhân vt cao cp nào trong chính ph đ ý đến vn đ Vit Nam na!” Câu nói của GS Nutter làm TT Thiệu bỏ dở tô hủ tiếu. Về tới Washington, ông viết một lá thư cho bạn ông là John O. Marsh, Phụ Tá của TT Ford. Nutter nhất quyết rằng miền Nam sẽ tồn tại được nếu có phương tiện chống trả các cuộc tấn công của quân đội chính quy Bắc Việt. Nhưng nếu Hoa Kỳ ngưng viện trợ thì sẽ gây hậu quả trầm trọng cả về vật chất lẫn tinh thần. Nutter viết cho ông Marsh và đưa cho tôi một bản sao:

“Tôi chưa thy ông Thiu và các tướng lãnh Vit nam có khí sc u su như vy bao gi. H s càng mt tinh thn nếu Bc Vit tiếp tc gây áp lc… Tôi tin rng hành đng ca Quc hi và hu qu tai hi ca vic ct vin tr là đu mi ca nhng xáo trn chính tr và biu tình trong vài tun l gn đây (ti Sàigòn). Tình hình s bt n v c chính tr ln quân s, và mi s có th đ v nếu không xoay ngược được chiu hướng này. Nếu phi la chn, ta nên vin tr quân s trước, ri kinh tế sau, đ đương đu vi nhng đe da quân s trước mt…

“Đ cho Min Nam Vit Nam rơi vào đ v và thm cnh ch vì hơn kém na t đôla s có hu qu còn sâu xa hơn, đó là s xé nát lương tâm ca Hoa Kỳ. Nó s là ngn gió thi bay nh hưởng ca Hoa Kỳ tuy còn mnh nhưng đang yếu dn trên chính trường quc tế.”

Thêm vào đó, Đại sứ Martin cũng cố gắng vận động tại Quốc Hội Hoa Kỳ. Rồi với tư cách là bạn của Thượng Nghị sĩ Ted Kennedy lúc cả hai còn theo học ở UVA, tôi cũng gặp ông để cố thuyết phục ông đừng cắt viện trợ thêm nữa. Tuy nhiên chẳng ai làm được gì vì ông Kissinger đã trở nên một ông Quan Toàn Quyền.

Hoàng hôn ca nn Cng Hòa

Cuối Hè vào Thu chân trời Miền Nam đã tím lại. Chỉ vài ngày sau khi TT Ford viết bức thư cho TT Thiệu khuyên ông đừng có lo nghĩ gì cả vì “sau cùng VNCH sẽ được đầy đủ cả quân viện lẫn kinh viện,” Ủy Ban Chuẩn Chi Thượng Viện đã cắt thêm nữa: từ mức quân viện cho Tài khóa 1973 là 2.2 tỷ đôla bây giờ cắt xuống còn 700 triệu. Điều chỉnh theo lạm phát thật cao lúc ấy thì mãi lực của số tiền này chẳng còn bao nhiêu. Thực là tin sét đánh cho Bộ Tổng Tham Mưu VNCH. Đối với TT Thiệu một chút hy vọng khi nhận được thư đầu tiên của vị Tân Tổng thống Mỹ đã tan biến đi như mây khói.

Ngoài chiến trường thì tình hình bắt đầu sôi động, đặc biệt là ở Đức Dục và Thường Đức.Tới cuối năm 1974 thì đạn dược và xăng nhớt đã cạn kiệt. Theo dự tính của Bộ Tổng Tham Mưu: dự trữ đạn dược tồn kho chỉ còn cung ứng được từ 30 tới 45 ngày. Đại Tướng Cao Văn Viên, Tổng Tham Mưu Trưởng kết luận rằng “nếu tình hình chiến sự cứ tiếp tục xảy ra theo cùng một nhịp độ thì: “số đạn tồn kho sẽ hết vào tháng 6, 1975 nếu không nhận được thêm viện trợ.” Tình hình chiến sự đã tiếp tục xảy ra, lại theo một nhịp độ gia tăng. Không nhận được thêm viện trợ, lại còn bị Quốc Hội biểu quyết cúp hết quân viện, Miền Nam đã sụp đổ trước tháng 6, 1975.

***

V Min Cali

Sau khi từ chức và trao quyền cho TT Ford, trưa ngày 9 tháng 8, 1974 nguyên TT Nixon và gia đình rời cửa trước Tòa Bạch Ốc, từ từ đi trên tấm thảm đỏ dài dẫn tới Marine One, chiếc trực thăng của tổng thống. Sau đây là những dòng cuối cùng của cuốn ‘Nhật Ký Richard Nixon’ viết về lúc giã từ Thủ đô:

“Tôi bt tay Jerry (Ford) – Pat ôm Betty (Phu nhân TT Ford) – rồi hôn Julie (con gái) – và tạm bit David (con trai). Rồi tôi đng mt mình. Lên hết cu thang, tôi quay mình, nhìn li mt ln cui… Tôi giơ tay vy chào ln cui cùng. Tôi vn cười. Tôi bước vào trc thăng, ca đóng li, chiếc thm đ được cun nhanh. Đng cơ bt đu n. Cánh qut bt đu quay. Tiếng đng cơm m mnh lên hu như ln át c nhng suy nghĩ ca tôi.

            “Bt cht chiếc trc thăng t t bay lên. Nhng người dưới vy tay chào. Ri chúng tôi đi hướng. Bây gi thì Tòa Bch c đã nm phía sau chúng tôi. Chúng tôi bay thp và ngang qua Washington Monument. Mt ln đi hướng na và H Tidal Basin đã nm dưới. Ri ti Jefferson Memorial.                 

            “Không ai nói năng gì. Cũng chng còn ht nước mt nào đ mà khóc. Tôi ng đu vào lưng ghế và nhm mt li. ‘Tht là bun, tht là bun’ tôi nghe thy Pat lm bm nói bâng quơ.

            “Sau mt ln đi hướng na chúng tôi đã bay v hướng phi trường Andrew, đó chiếc Air Force One đã đi đ đưa chúng tôi v California.”

“Tiếng động cơầm ầm mạnh lên hầu như lấn át cả những suy nghĩ của tôi.” Chắc chắn rằng trong những suy nghĩ của TT Nixon về những gì đã xẩy ra ông không khỏi hối hận vì đã sơ xuất để phải chết đuối trong vũng lầy. Vào mùa bầu cử 1972, ông đã quá mạnh để thắng nhiệm kỳ hai, không cần phải cho nghe lén ở trụ sở Đảng Dân Chủ. Thành tích của ông vẻ vang vì mở cửa Bắc Kinh lại rút hầu hết quân đội Mỹ khỏi Việt Nam. Chương trình Việt Nam Hóa – chứng minh cho ‘Học Thuyết Nixon’ – đang thành công.

Nhìn theo một khía cạnh tâm linh nào đó, ta có thể cho Ngày Song Bát cũng chỉ là điểm chốt của vận mệnh TT Nixon. Từ một chuyện nhỏ nhặt đã gây nên thảm cảnh. Một thanh niên người da mầu tên là Frank Wills, 24 tuổi, làm nhân viên bảo vệ cho một cao ốc văn phòng tại khuôn viên Watergate. Đêm ngày 17 tháng 6, 1973, anh thủng thẳng đi quanh tòa nhà để xem xét, bất chợt anh thấy có miếng băng nhỏ dán vào ổ khóa một cánh cửa. Chẳng nghi ngờ gì, anh lấy tay gỡ miếng băng ra, đóng chặt cửa rồi tiếp tục đi kiểm tra như thường lệ. Ba mươi phút sau anh vòng lại chỗ cũ. Ấy chết, lại có thêm băng dán vào chốt cửa. Vội vàng, anh chạy lên lobby lấy điện thoại gọi cho cảnh sát Khu Vực II. Cảnh sát ập tới, bắt được năm người trong văn phòng Đảng Dân Chủ đang cài giây nghe lén. Thế là chỉ trong giây phút “Water – gate” đã bắt đầu – cửa đập đã mở ra cho nước lũ tràn xuống.

Ta thử hỏi giả như anh Wills không vòng lại lần thứ hai thì lịch sử đã như thế nào? Vô tình, chỉ trong giây phút anh đã là người khởi sự quá trình dẫn đến ngày Song Bát. Một quá trình đã chấm dứt sự nghiệp của người Tổng thống lừng danh. Ông đã đại thắng trong cuộc bầu cử nhiệm kỳ hai – một đại thắng ‘landslide’ – long trời lở đất. Để rồi đại bại, sụp đổ. TT Nixon đã ra đi và giã từ Thủ đô để trở về miền Cali, nơi có nắng âm hiền hòa hơn Washington

Chưa tới chín tháng sau ngày Song Bát, Miền Nam Việt Nam cũng sụp đổ theo ông. Những con thuyền bé nhỏ lênh đênh trên mặt Biển Đông trông giống như những chiếc lá tre trôi dạt dào. Bao nhiêu người quay lại giã từ Sàigòn một lần chót. Mệt lả, họ lẩm bẩm ‘thật là buồn, thật là buồn – It’s so sad, it’s so sad!’ Cũng chẳng còn hạt nước mắt nào để mà khóc. Không có lưng ghế, họ ngả đầu vào nhau, nhắm mắt lại, phó mặc cho số phận. Với chút may mắn, một số người đã vượt qua được đại dương. Từng đợt rồi lại từng đợt, họ kéo nhau về Miền Cali, nơi có nắng ấm hiền hòa. Thêm một sự trùng hợp lạ lùng nữa: phần đông lớp người ra đi đầu tiên lại được đưa tới Camp Pendleton, gần ngay khu nhà Casa Pacifica của TT Nixon ở San Clemente. Cả hai đều nằm sát Đường Xuyên Bang – Intertate 5 – con đường quá quen thuộc với cộng đồng người Việt ở Cali.

[Phn tiếng Anh trang sau]

 

Looking Back At History – 40 Years Ago

THE DAY WHICH STARTED

THE TWILIGHT OF THE REPUBLIC OF VIETNAM

The Day of The Double Eights

8/8

On the occasion of the 40th anniversary of the resignation of President Nixon, we look at the impact of Watergate on South Vietnam.

***

“There were no tears left. I leaned my head back against the seat and closed my eyes. I heard Pat saying to no one in particular, “It’s so sad. It’s so sad.” President Nixon wrote to end his 1,120 pages Memoirs. This is about when he sat in the helicopter to leave Washington after his resignation the previous day, August 8, 1974. Lady Patricia was Mrs. Nixon.

Before 10 am on Thursday, August 8, 1974, Vice President Gerald Ford with his Assistant John Marsh chaired the ceremony at the Blair House to present Congressional Medals of Honor to the families of seven servicemen who died in Vietnam. Blair House is the guest house of the President [I would like to open the parenthesis here to mention that President Nguyen Van Thieu stayed at this House in April, 1972 when President Nixon invited him to Washington. I went to visit him to discuss the political scene in Washington after the Paris Agreement]. When Mr. Ford returned to his office he received a call from Al Haig (White House Chief of Staff) telling him that President Nixon wanted to see him immediately. When he arrived at the Oval Office, Mr. Nixon stood up, shook hands with him and asked him to sit down. As Mr. Ford recalled in his Memoirs, he saw “The President leaned back in his chair with his hands clasped together in his lap. His face was solemn. He had been under tremendous strain; he was very tense, but in control. Speaking slowly and deliberately, he came right to the point. “I have made the decision to resign,” he said. “It’s in the best interest of the country. I won’t go into the details pro and con. I have made my decision.”

In the evening that day, President Nixon went on TV to announce his resignation. I call this day “The Day of the Double Eights” – 8/8 (1974). It’s a day of American history, also a day which marked the twilight of the Republic of Vietnam.

‘Water – gate’ : when the gate of the dam burst open

Watergate is the name of a group of beautiful buildings on Virginia Avenue ashore the romantic Potomac River in Washington D.C. It includes luxurious apartments, a hotel, and an office building which housed the headquarters of the Democratic National Committee. In the middle of the 1972 presidential election campaign, staff of President Nixon sent a team to break into the office on June 17, 1972 to install eavesdropping equipments. When these so-called ‘plumbers’ got caught President Nixon denied any involvement in the scandal. The Congress began to investigate. One problem led to the other. The investigation dragged on for two years. Finally on July 24, 1974, there was a turning point: the Supreme Court ruled that the White House had to turn over 64 Oval Office recording tapes to Judge Sirica. Before the judgment, the White House lawyers had fought fiercely not to turn over the tapes. Only three days after the Supreme Court decision, there was another major event. President Nixon wrote about what happened on July 27, 1972: “I was swimming in the ocean at Red Beach near San Clemente on July 27 when the House Judiciary Committee voted on the first article of impeachment. It charged that I had engaged in a “course of conduct” designed to obstruct the investigation of the Watergate case. The vote went exactly the way I had feared: all the Democrats, including the three conservatives Southerners, were joined by six of the seventeen Republicans. The article was passed, 27 to 11. I was dressed in a beach trailer when the phone rang and Ziegler gave me the news. That was how I learned that I was the first President in 106 years to be recommended for impeachment: standing in the beach trailer, barefoot, wearing old trousers, a Banlon shirt, and a blue windbreaker emblazoned with Presidential Seal.”

The “Smoking Gun” Tape

On August 5, 1974, the White House released a previously unknown audio tape from June 23, 1972. Recorded only a few days after the break-in, it revealed that Mr. Nixon and his Asistant H.R. Haldeman met in the Oval Office and formulated a plan to block investigations by having the CIA falsely claim to the FBI that national security was involved. Haldeman explained to Nixon the coverup plan: “the way to handle this now is for us to have Walters [CIA] call Pat Gray [FBI] and just say, ‘Stay the hell out of this …this is ah, business here we don’t want you to go any further on it.’” President Nixon approved the plan, and after he was given more information about the break-in, he told Haldeman: “All right, fine, I understand it all. We won’t second-guess Mitchell and the rest.” Returning to the use of the CIA to obstruct the FBI, he instructed Haldeman: “You call them in. Good. Good deal. Play it tough. That’s the way they play it and that’s the way we are going to play it.”

Listening to this tape, the White House lawyers were shocked. There was no way they could save the President. The tape was called “Smoking Gun ” – evidence that the gun had fired.

President Nixon cautioned his successor on Dr. Kissinger
In the final hours of his presidency, Mr. Nixon still showed his compassion for South Vietnam. He wrote about his meeting with Vice President Ford in the morning of August 8th: “We talked about the problem he would face as soon as he became President in almost exactly twenty-four hours. I stressed the need to maintain our military strength and…above all, I said we must not allow the leaders in Moscow or Peking to seize the traumatic events surrounding my resignation as an opportunity to test the United States in Vietnam or anywhere else in the world. We must not let the Communists mistakenly assumed that executive authority had been so weakened by Watergate that we would no longer stand up to aggression wherever it occurred.”

After that Mr. Nixon cautioned his successor that he could use Dr. Henry Kissinger but must be careful about him. President Ford recalled in his Memoir ‘A Time To Heal’ : “Jerry, I know you will do a good job…He hoped I would continue a strong policy in South Vietnam and Cambodia, and he emphasized the role that Kissinger could play. ‘Henry is a genious,” Nixon said, ‘but you don’t have to accept everything he recommends. He can be invaluable, and he’ll be very loyal, but you can’t let him have a totally free hand.’ ” [In 1985 when asked about Dr. Kissinger, President Ford was reflective. He signed a copy to the author; “To Greg Hung with warmest best wishes – Gerald R. Ford ].

I strongly believe that President Nixon’s advice to his successor reflected his regret of letting Mr. Kissinger having too much power, particular on the making of South Vietnam policy (see ‘Khi Đồng Minh Tháo Chạy’ and ‘Tâm Tư Tổng Thống Thiệu’). While his predecessor had advised President Ford to be cautious, he still asked Mr. Kissinger to wear two hats, as Secretary of State and National Security Advisor to the President. The dual role accorded him vast power to continue to manipulate foreign policy in accordance with his design and his alone.

South Vietnam trembled

Though the resignation of President Nixon was already anticipated for some time, President Thieu was still shocked upon receiving the news. Meeting him on the evening of the same day I found that he could not hide his anxiety. Watergate began in June, 1972 but in the Fall of that year Nixon was still elected for a second term. However, after the Paris Agreement in the Spring of 1973, Mr. Nixon’s fortune changed. As President Thieu recalled, he had suspected that something had gone wrong after his meeting with President Nixon in San Clemente on April 3 1973. After the meeting, when Mr. Nixon took him to the Marine One and bid goodbye to him “Nixon’s mind was somewhere else, not with me, “ Mr. Thieu said. “As soon as the helicopter took off, he turned around and rushed into the house.” On the previous occasions when the two met, either at Midway Island or in Saigon Independence Palace (1969), the farewell ceremonies were happier. President Nixon smiled and waved his hands for a long time (see ‘Khi Đồng Minh Tháo Chạy’ – When Our Ally Cut an Ran- Chapter 4). After San Clemente, President Thieu began to worry. Still he maintained some hope that Mr. Nixon would continue to support South Vietnam. On the basis of his secret but very strong commitments to South Vietnam, Mr. Nixon would not be so cold hearted as to abandon it, Mr. Thieu thought. After his resignation things were different.

In the moment of great uncertainty about the new President’s foreign policy, President Thieu was surprise to receive a very comforting letter – the first one – from President Ford. The letter dated August 10, 1974 (only one day after Mr. Ford assumed the presidency) had this to say: “Dear Mr. President … the existing commitments this nation has made in the past are still valid and will be fully honored in my administration. “ Hearing the assurance, Mr. Thieu’s spirit lifted.

Looking back at history I believe that this was a very smart preemptive move on the part of Mr. Kissinger which was designed to minimize Mr. Thieu’s fear. As Kissinger had kept both President Ford, his entire cabinet and the U.S. Congress in the dark about President Nixon’s secret commitments to South Vietnam (in exchange for its accepting the Paris Agreement), as a result he had to find a way to continue to conceal them. Evidently that way was for the new President to provide Mr. Thieu with yet another secret commitment to reassure him. Otherwise when Congress continued to cut aid, Mr. Thieu might have appealed to the Congress on the basis of these commitments. This would put Mr. Kissinger in a hot spot. As such, the best thing for him was to keep Mr. Thieu quiet until when the curtain was pulled down. This was what Mr. Kissinger had advised President Nixon (on August 3, 1973): “So we’ve got to find some formula that holds the things together a year or two, after which – after a year, Mr. President, Vietnam will be a backwater.”When Mr. Nixon worried about the impact of the loss of South Vietnam on American foreign policy, Mr. Kissinger assured him: “If a year or two years from now North Vietnam gobbles up South Vietnam, we can (still) have a viable foreign policy if it looks as if it’s the result of South Vietnamese incompetence (bolded and underlined by author). Well, just blame it all on the South Vietnamese. (see ‘Tâm Tư Tổng Thống Thiệu’ – The Inner Thought of President Thieu, Chapter 15).

A few days after receiving this letter and after a meeting with the Cabinet Ministers in the Independence Palace, Mr. Thieu told me to stay behind to talk to him. He asked me about the background of President Ford, as he was unknown to the Vietnamese. On this occasion I told him about the American Congress’ tradition of providing any new president a period of ‘honeymoon’ lasting about 100 days, sometimes longer. During this time, it would make things rather easy for the new president. To find out about the Ford administration’s policy on Vietnam I suggested President Thieu to invite Dr. Warren Nutter (former Assistant Secretary of the Defense Department, in charge of the economic aspect of Vietnamization) to visit him for discussion. Dr. Nutter was my professor and mentor at the University of Virginia in the late 1950s. He was well aware of the workings of the Pentagon. President Ford’s Special Assistant John Marsh was his good friend. Dr. Nutter had breakfast with President Thieu and myself in the morning of August 23rd. President Thieu expressed great concern about the military situation in South Vietnam and the on-going campaign to cut aid in the Congress. “Unfortunately, there was no one in the high places in Washington who cares about Vietnam any more,” Mr. Nutter said. Upon hearing this, Mr. Thieu put his chopsticks down, stopped eating his hủ tiếu noodles. Mr. Nutter found it very difficult to explain the irrationality of congressional actions. He promised to report to President Ford about the situation in South Vietnam. Upon returning to Washington, he wrote Mr. John O. March a letter (with a copy to me). I misplaced the hard copy of the letter but do remember he wrote something like this: “I have never seen Mr. Thiệu and the Vietnamese generals being so depressed. Their morale will decline further if the North Vietnamese exert more pressures on the battlefields. I believe that Congressional actions and the damaging impacts of the aid cut were the causes of recent political disturbances and demonstrations in Saigon during the past couple of weeks. The situation will become more unstable both politically and militarily and will lead to the collapse if the current situation is not reversed… Letting South Vietnam fall because of more or less half a billion dollars will bringfar reaching consequences. It will tear off the American conscience. It will be the wind that blows away the American international influence which is still strong but is weakening in the global context.”

In addition to Dr. Nutter’s effort, Ambassador Graham Martin also tried to persuade the Congress not to cut aid further. As Minister of Development and Planning for South Vietnam I also visited the late Senator Ted Kennedy, a friend at UVA in the late fifties to talk to him out of his anti-aid legislation. But all to no avail. Mr. Henry Kissinger had become the all omnipotent ‘Governor.’

Twighlight of the Republic
At the end of the summer and into the autumn 1974, dark clouds began to descend upon South Vietnam. Just a few days after President Ford wrote to President Thieu telling him not to worry about the aid cut, Congress slashed military aid further. In his letter, President Ford wrote: I know you must be concerned by the initial steps taken by the Congress on the current fiscal year appropriations for both economic and military assistance to the Republic of Vietnam …I do want to assure you of my confidence that in the end our support will be adequate on both counts.”

The Senate Appropriations Committee’s action was dramatic: from $2.2 billion for fiscal year 1973, military aid was cut down to $700 million for 1975. Adjusted for extremely high inflation at the time, there was very little left. The news was a shock to the ARVN Joint Chiefs of Staff. To President Thiệu, the hope he embraced just a few days before now evaporated quickly.

On the battlefields, the situation continued to deteriorate, especially in the Đức Dục and Thường Đức areas. Toward the end of 1974, the military supply situation turned bleak. According to the Joint Chiefs’ estimate: “the remaining military inventory can accommodate the armed forces only from 30 to 45 days of fighting.” General Cao Văn Viên, Chairman of the Joint Chiefs of Staff concluded that “if the military situation continues at the same level and if the ARVN ( the Armed forces) do not receive additional supply, ammunitions will be completely depleted by the end of June 1975.” In reality, the military situation continued, even at a higher level. The ARVN did not receive additional supply. On the contrary, Congress moved to terminate all military aid. South Vietnam collapsed before June 1975.

***

Coming to California
After resigning and transferring power to President Ford, President Nixon and his family left the White House and returned to his home in California. This was what he wrote to conclude ‘The Memoirs of Richard Nixon’: “ We walked out under the canopy and started down the long red carpet that led to the steps of Marine One, the presidential helicopter. Then we were there, quickly shaking hands with Jerry—Pat embracing Betty—kissing Julie—saying goodbye to David. Then I was there alone…standing at the top of the steps in the doorway, turning, looking back one last time…I raised my arms in a final salute. I smiled. I waved goodbye. I turned into the helicopter, the door was closed, the red carpet was rolled up. The engine started. The blades began to turn. The noise grew until it almost blotted out thought. Suddenly, slowly we began to rise. The people on the ground below were waving. Then we turned. The White House was behind us now. We were flying low next to the Washington Monument. Another swing and the Tidal Basin was beneath us and the Jefferson Memorial. There was no talk. There were no tears left. I leaned my head back against the seat and closed my eyes. I heard Pat saying to no one in particular, “It’s so sad. It’s so sad.” Another swing, and we were on course for Andrew, where Air Force One for the flight home to California.

‘The noise grew until it almost blotted out my thought.’ Certainly deep in Mr. Nixon’s thought there must be his profound regret that he had let himself, as the Vietnamese saying goes, “drowned in a shallow swamp’ (chết đuối trong vũng lầy). In the 1972 election Mr. Nixon was so popular that he could easily win the election without having to wiretap the Democratic Party. To the voters, his foreign policy achievements were outstanding. After all he had opened the door to China, withdrew nearly all the American troops from Vietnam, and the success of ‘Vietnamization’– a ‘testimony to the Nixon Doctrine’ was becoming so evident.

Looking at a spiritual dimension, we may regard the ‘Day of the Double Eights’ as a check point on President Nixon’s destiny. From an uneventful incident a catastrophe had arrived. On the night of June 17, 1972, an African American named Frank Wills, at the age of 24, a janitor at the Watergate office building was making his daily rounds as usual. He noticed a piece of duct tape on one of the door locks when he was making his first round. He simply removed the tape and continued his patrol. Thirty minutes later, Will came back to the door and he noticed there was more tape on the lock. Alarmed, he rushed to the lobby telephone and called the police. Five men were found in the DNC office and arrested. In a minute the gate of the damn – Watergate – was wide opened, letting the water out to inundate the entire regime.

One can ask if Mr. Wills did not return to the site for a second time then what would have happened? History would have been very different indeed. Unknowingly, in just a matter of a few minutes he had started a process that let to the resignation of an infamous President. Mr. Nixon had won a great victory in his bid for a second term – a landslide victory, only to advance to a landslide defeat. Mr. Nixon left the White House and returned to California where the weather is calmer and warmer than Washington.

Nearly nine months later, South Vietnam also collapsed with him. Into the sea at sunset, small wooden sampans overloaded with ‘boat people’ struggled with high waves. The sampans looked like strings of bamboo leaves floating on the water. People looked back to Saigon for a last time. “It’s so sad. It’s so sad,” they murmured. There were no tears left to cry. Having no seatbacks, they leaned their heads on each others’ shoulders. They closed their eyes, leaving their fates to destiny. With some luck, many of them succeeded in crossing the Pacific Ocean. Waves after waves, they also came to California where the weather is warmer than in Washington. One more coincidence: the majority of the newcomers were sheltered at Camp Pendleton, right next to President Nixon’s house in San Clemente, the Casa Pacifica. Both compounds lie along Interstate Number 5, the highway which is too familiar to nearly all of us.

***

 

 

 

Share

Comments are closed.

Content Protected Using Blog Protector By: PcDrome.